شناخت این قبیل کلاهبرداری‌ها و راه‌های پیشگیری از آن

بازار آهن، به دلیل ارزش بالا و اهمیت حیاتی آن در پروژه‌های ساختمانی و صنعتی، همواره مورد توجه کلاهبرداران نیز بوده است. شناخت روش‌های رایج کلاهبرداری و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه، می‌تواند از ضررهای مالی و اتلاف وقت جلوگیری کند.

کلاهبرداری‌های رایج در خرید آهن

فروش میلگرد یا تیرآهن با استانداردهای پایین‌تر (کیفیت غیرواقعی):

• روش: فروشندگان سودجو، میلگردها یا تیرآهن‌هایی با استانداردهای کیفی پایین‌تر (مثلاً A2 به جای A3 یا A4) را به عنوان محصولات استاندارد و باکیفیت جا می‌زنند. این محصولات ممکن است استحکام و مقاومت لازم را نداشته باشند که در سازه‌های ساختمانی فاجعه‌بار خواهد بود.
• نشانه‌ها: قیمت بسیار پایین‌تر از عرف بازار، عدم ارائه گواهی استاندارد معتبر (سرتیفیکیت)، نامنظم بودن ظاهر محصول (سطح آج‌دار یا صاف نامتعارف).

کم‌فروشی و تقلب در وزن:

• روش: این یکی از شایع‌ترین تقلب‌هاست. فروشنده ممکن است وزن واقعی میلگرد یا شاخه تیرآهن را کمتر از حد استاندارد اعلام کند. این کار می‌تواند از طریق استفاده از باسکول‌های نامعتبر یا ذکر وزن کمتر در فاکتور انجام شود.
• نشانه‌ها: قیمت کل بار با توجه به طول و ابعاد، غیرمنطقی به نظر می‌رسد؛ وزن نهایی کمتر از حد انتظار است.

ارائه فاکتور صوری یا جعلی:

• روش: فروشنده فاکتورهایی ارائه می‌دهد که یا مربوط به شرکت‌های نامعتبر و صوری است، یا اطلاعات آن (مانند تاریخ، مقادیر، یا مشخصات فنی) دستکاری شده است. این کار بیشتر برای فرار مالیاتی یا پنهان کردن کیفیت پایین محصول صورت می‌گیرد.
• نشانه‌ها: عدم تطابق اطلاعات فاکتور با مشخصات محصول، عدم امکان استعلام اصالت فاکتور از سازمان‌های مربوطه.

فروش آهن‌آلات بدون گواهی استاندارد (سرتیفیکیت):

• روش: بسیاری از محصولات استاندارد فولادی باید دارای گواهی انطباق با استاندارد (مانند استاندارد ملی ایران، ASTM، DIN و …) باشند که مشخصات فنی، آزمون‌ها و تاریخ تولید را تایید می‌کند. فروشندگان سودجو ممکن است محصولات فاقد این گواهی یا گواهی جعلی ارائه دهند.
• نشانه‌ها: فروشنده از ارائه سرتیفیکیت معتبر خودداری می‌کند یا سرتیفیکیتی که ارائه می‌دهد اطلاعات لازم یا مهر و امضای معتبر ندارد.

تقلب در ابعاد و طول:

• روش: فروشنده اقدام به فروش میلگرد یا تیرآهن با طول کمتر از حد استاندارد می‌کند. مثلاً شاخه‌هایی که کوتاه‌تر هستند یا ابعاد مقطع آن کمتر از مشخصات اعلام شده است.
• نشانه‌ها: عدم تطابق طول ظاهری با طول استاندارد، مقاطع تیرآهن یا ناودانی که به نظر نازک‌تر یا کوچک‌تر از حد انتظار می‌آیند.

فروش قراضه به جای آهن نو:

• روش: در برخی موارد، به خصوص در بازار آهن دست دوم، ممکن است محصولات زنگ‌زده، پوسیده یا دارای عیوب اساسی به عنوان آهن دست دوم سالم فروخته شوند.
• نشانه‌ها: ظاهر بسیار نامناسب، زنگ‌زدگی شدید، وجود ترک یا خمیدگی‌های غیرعادی.

راه‌های پیشگیری از کلاهبرداری

خرید از منابع معتبر و شناخته‌شده:

همیشه سعی کنید از کارخانجات تولیدکننده معتبر، نمایندگی‌های رسمی، یا فروشندگان شناخته‌شده و خوش‌نام که سابقه طولانی در بازار دارند، خرید کنید.

از خرید از واسطه‌های ناشناس یا فروشندگان دوره‌گرد خودداری کنید.

استعلام قیمت از چندین منبع:

قبل از خرید، قیمت‌ها را از چند فروشنده معتبر استعلام کنید تا از میانگین قیمت بازار و انحرافات احتمالی مطلع شوید. قیمت‌های بسیار پایین‌تر از حد معمول، زنگ خطر هستند.

درخواست و بررسی دقیق گواهی استاندارد (سرتیفیکیت):

مطمئن شوید که فروشنده گواهی استاندارد معتبر مربوط به هر بچ (Batch) یا دسته از محصولات را ارائه می‌دهد.

این گواهی باید شامل مشخصات کامل محصول (مانند گرید، ابعاد، ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی)، نام کارخانه تولیدکننده، تاریخ تولید و نتایج آزمون‌ها باشد. در صورت امکان، اصالت گواهی را از طریق سازمان ملی استاندارد ایران یا مراجع مربوطه استعلام کنید.

بررسی ظاهری و ابعادی محصول:

میلگرد: آج‌های میلگرد باید منظم و مطابق با استاندارد مربوطه باشند. سطح میلگرد نباید دارای پاشش، زدگی یا زنگ‌زدگی شدید باشد. طول شاخه‌ها را به صورت تصادفی در چند بسته بررسی کنید.

تیرآهن و نبشی: بال‌ها و جان مقطع باید صاف و بدون اعوجاج باشند. ابعاد ظاهری (ارتفاع، ضخامت بال و جان) را با استانداردهای مرجع مقایسه کنید.

ورق: سطح ورق باید صاف و بدون پارگی، سوراخ یا موج باشد.

کنترل وزن و استفاده از باسکول معتبر:

در صورت امکان، وزن بار ارسالی را با استفاده از باسکول‌های معتبر در مبدأ یا مقصد (مثلاً باسکول‌های عمومی در گمرک یا واحدهای صنعتی) کنترل کنید.

وزن هر شاخه یا بسته را با استانداردهای اعلام شده توسط کارخانه مقایسه نمایید. (مثلاً وزن هر متر میلگرد A3 سایز 14 حدود 1.21 کیلوگرم است).

تنظیم قرارداد یا پیش‌فاکتور دقیق:

تمام مشخصات محصول (نوع، گرید، ابعاد، طول، استاندارد، تعداد، وزن دقیق) و شرایط پرداخت و تحویل باید به صورت شفاف در پیش‌فاکتور یا قرارداد ذکر شود.

از دریافت فاکتور رسمی و مطابق با قوانین مالیاتی اطمینان حاصل کنید.

عدم پرداخت کل مبلغ پیش از تحویل:

در معاملات بزرگ، معمولاً بخشی از مبلغ به عنوان پیش‌پرداخت و مابقی پس از تحویل و تایید بار پرداخت می‌شود. از پرداخت صد در صد مبلغ پیش از دریافت کالا و اطمینان از صحت آن خودداری کنید.

استفاده از کارشناس یا مشاور:

در خریدهای بزرگ یا حساس، بسیار مفید است که از یک کارشناس یا مشاور باتجربه در زمینه آهن‌آلات کمک بگیرید.

با رعایت این نکات، می‌توانید خریدی امن و مطمئن در بازار آهن داشته باشید و از افتادن در دام کلاهبرداران در امان بمانید.